Hàng mậu dịch là gì? Sổ tay kiến thức cơ bản về hàng mậu dịch

Hàng mậu dịch là gì? Vì sao đây được coi là một trong những mặt hàng có vai trò to lớn đóng góp vào nền kinh tế Việt Nam? Có thật sự có hàng mậu dịch tiểu ngạch hay không? Hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch có gì khác biệt? Hãy cùng Bảo Tín Logisctics lần lượt trả lời từng câu hỏi trên qua bài viết dưới đây về những kiến thức cơ bản cần thiết trước khi bắt đầu kinh doanh hàng mậu dịch.

1. Hàng mậu dịch là gì? Khái niệm hàng mậu dịch

Hàng mậu dịch là loại hàng hóa có hợp đồng mua bán và không có giới hạn số lượng xuất nhập khẩu. Điều này có nghĩa là có thể nhập khẩu hoặc xuất khẩu hàng mậu dịch mà không bị ràng buộc về số lượng. Loại hàng này thường được doanh nghiệp mua bán và giao nhận mà không phải lo lắng về các hạn chế về số lượng xuất nhập khẩu. Hàng mậu dịch được quản lý trực tiếp bởi Nhà nước và thường đi kèm với các quy định và hạn chế nhất định.

Ngoài ra, hàng mậu dịch có thể được nhận diện qua các đặc điểm như có hợp đồng mua bán và được quản lý bởi cơ quan chính phủ. Ngược lại, hàng phi mậu dịch không bị ràng buộc bởi các giới hạn xuất nhập khẩu và không yêu cầu hợp đồng mua bán. Thông thường, quy định về hàng mậu dịch được quy định rõ trong các văn bản pháp luật và thông tư của Nhà nước để đảm bảo tính minh bạch và quản lý hiệu quả.

Có hai hình thức kinh doanh mậu dịch (xuất khẩu mậu dịch), bao gồm:

• Xuất khẩu trực tiếp: Doanh nghiệp tự mình xuất khẩu hàng hóa của mình sang thị trường nước ngoài.
• Xuất khẩu gián tiếp: Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa của mình thông qua các công ty thương mại xuất nhập khẩu.

Hàng mậu dịch không có giới hạn số lượng xuất nhập khẩu

2. Đặc điểm của hàng mậu dịch

2.1. Có hợp đồng mua bán

Hàng mậu dịch phải có hợp đồng mua bán rõ ràng giữa người mua và người bán, trong đó quy định về chủng loại hàng hóa, số lượng, giá cả, điều kiện giao hàng, thời gian thanh toán, trách nhiệm bảo hành…

Hợp đồng mua bán là căn cứ pháp lý để xác định quyền sở hữu, quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan đến hàng hóa.

2.2. Có đầy đủ giấy tờ thủ tục

Hàng mậu dịch khi nhập khẩu hoặc xuất khẩu phải thực hiện đầy đủ các thủ tục hải quan, bao gồm khai báo hải quan, kiểm tra hải quan, nộp thuế và phí. Các giấy tờ thủ tục cần thiết để nhập khẩu hoặc xuất khẩu hàng mậu dịch bao gồm:

• Hợp đồng mua bán
• Hóa đơn thương mại
• Chứng nhận xuất xứ hàng hóa
• Giấy phép nhập khẩu/xuất khẩu (nếu có)
• Giấy chứng nhận chất lượng, kiểm định (nếu có)

2.3. Được kiểm soát bởi cơ quan hải quan

Hàng mậu dịch khi nhập khẩu hoặc xuất khẩu phải chịu sự kiểm soát của cơ quan hải quan. Cơ quan hải quan có quyền kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải, hồ sơ liên quan đến hàng hóa,... để đảm bảo việc nhập khẩu, xuất khẩu hàng hóa được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Hàng mậu dịch được kiểm soát chặt chẽ bởi cơ quan hải quan

3. Phân biệt hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch

Trong hoạt động thương mại quốc tế, hàng hóa được phân loại thành hai nhóm chính: hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch. Việc phân biệt rõ ràng hai loại hàng hóa này là điều quan trọng đối với các doanh nghiệp, cá nhân tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu, giúp họ thực hiện đúng các quy định pháp luật và tránh các rủi ro về thuế quan.

3.1. Khái niệm hàng hóa phi mậu dịch

Hàng hóa phi mậu dịch là những loại hàng hóa được nhập khẩu hoặc xuất khẩu không nhằm mục đích kinh doanh, buôn bán. Hàng hóa phi mậu dịch thường bao gồm quà biếu, tặng, hàng mẫu, hàng quảng cáo, hàng viện trợ nhân đạo, tài sản di chuyển của các cá nhân, tổ chức, v.v.

Ví dụ về hàng phi mậu dịch: Quà biếu, tặng, hàng mẫu, hàng quảng cáo, hàng viện trợ nhân đạo, tài sản di chuyển của các cá nhân, tổ chức, v.v.

Hàng phi mậu dịch thường là những mặt hàng nhỏ, số lượng ít

3.2. Đặc điểm phân biệt hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch

3.2.1. Mục đích sử dụng

• Hàng mậu dịch: Mục đích sử dụng là để kinh doanh, buôn bán, tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp.
• Hàng phi mậu dịch: Mục đích sử dụng là cho các mục đích khác như biếu tặng, trưng bày, quảng cáo, hỗ trợ nhân đạo, v.v.

3.2.2. Hợp đồng mua bán

• Hàng mậu dịch: Thường có hợp đồng mua bán rõ ràng, thể hiện giá trị hàng hóa, điều kiện thanh toán, điều kiện giao hàng, v.v.
• Hàng phi mậu dịch: Thường không có hợp đồng mua bán mà được thay thế bằng thư thỏa thuận hoặc các giấy tờ khác.

3.2.3. Giá trị hàng hóa

• Hàng mậu dịch: Giá trị hàng hóa thường có tính thương mại rõ ràng và được xác định dựa trên thị trường.
• Hàng phi mậu dịch: Giá trị hàng hóa thường không có tính thương mại rõ ràng và có thể được xác định theo nhiều cách khác nhau, chẳng hạn như giá trị tham chiếu, giá trị tính thuế, v.v.

3.2.4. Quyền sở hữu hàng hóa

• Hàng mậu dịch: Quyền sở hữu hàng hóa thường thuộc về doanh nghiệp nhập khẩu hoặc xuất khẩu.
• Hàng phi mậu dịch: Quyền sở hữu hàng hóa có thể thuộc về nhiều chủ thể khác nhau, chẳng hạn như cá nhân, tổ chức, chính phủ, v.v.

3.2.5. Thủ tục hải quan

• Hàng mậu dịch: Phải thực hiện đầy đủ các thủ tục hải quan, bao gồm khai báo hải quan, kiểm tra hải quan, nộp thuế và phí.
• Hàng phi mậu dịch: Có thể được miễn hoặc giảm một số thủ tục hải quan, tùy thuộc vào quy định của pháp luật.

3.2.6. Thuế và phí

• Hàng mậu dịch: Phải chịu đầy đủ các loại thuế và phí, bao gồm thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, v.v.
• Hàng phi mậu dịch: Có thể được miễn hoặc giảm một số loại thuế và phí, tùy thuộc vào quy định của pháp luật.

Xem thêm: Vận chuyển hàng hóa Logistics có những loại hình nào?

4. Phân loại hàng mậu dịch

Hàng mậu dịch được phân loại thành hai loại chính: chính ngạch và tiểu ngạch.

4.1. Hàng hóa mậu dịch chính ngạch

4.1.1. Khái niệm hàng hoá mậu dịch chính ngạch

Hàng hóa mậu dịch chính ngạch là hàng hóa được xuất nhập khẩu theo quy định của pháp luật Việt Nam. Hàng hóa này được thực hiện thông quan qua các cửa khẩu quốc tế theo quy định của pháp luật hải quan.

Để được coi là hàng hóa mậu dịch chính ngạch, hàng hóa phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có hợp đồng mua bán hoặc thỏa thuận mua bán giữa bên xuất khẩu và bên nhập khẩu.
• Có chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa.
• Có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc ủy quyền của chủ sở hữu đối với hàng hóa.
• Tuân thủ các quy định về kiểm tra chất lượng, kiểm dịch, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường,...

Hàng hóa mậu dịch chính ngạch có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Hàng hóa này góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách nhà nước,...

Hàng mậu dịch chính ngạch thông quan qua các cửa khẩu quốc tế theo quy định của hải quan

4.1.1. Lợi ích của hàng hoá mậu dịch chính ngạch

• Hàng hóa được kiểm soát chặt chẽ: Hàng hóa mậu dịch chính ngạch phải đáp ứng các quy định của pháp luật về chất lượng, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường,... Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và đảm bảo an ninh, an toàn quốc gia.
• Tạo thuận lợi cho giao thương: Hàng hóa mậu dịch chính ngạch được thông quan qua các cửa khẩu quốc tế theo quy định của pháp luật hải quan. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.
• Tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng: Hàng hóa mậu dịch chính ngạch được đối xử bình đẳng với hàng hóa được sản xuất trong nước. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

4.2. Hàng hóa “mậu dịch tiểu ngạch”

Hàng hóa “mậu dịch tiểu ngạch” là hàng hóa được mua bán, trao đổi giữa hai nước có biên giới liền kề mà không theo đúng các quy định của pháp luật, không có đầy đủ giấy tờ thủ tục và không được kiểm soát bởi cơ quan hải quan.

Trên thực tế, Bộ Tài chính đã nêu rõ, theo quy định của pháp luật Việt Nam thì không có hình thức xuất khẩu “mậu dịch tiểu ngạch”. Như vậy, có thể nói đây là một hình thức kinh doanh mậu dịch “chui”, vi phạm pháp luật và không được Nhà nước bảo hộ về quyền lợi kinh doanh.

Hàng hóa “mậu dịch tiểu ngạch” chủ yếu là các mặt hàng nông sản, thủy sản, lâm sản, khoáng sản,... Đây là những mặt hàng có nhu cầu cao trên thị trường, có lợi thế về giá cả và thời gian vận chuyển nên nhiều cá nhân và doanh nghiệp lợi dụng lách luật để tạo thành thị trường “mậu dịch tiểu ngạch” kiếm lời.

5. Quy trình thực hiện hoạt động mậu dịch

5.1. Nghiên cứu thị trường và lựa chọn đối tác

Nghiên cứu thị trường xuất khẩu hoặc nhập khẩu để xác định nhu cầu, giá cả, thị hiếu người tiêu dùng, các đối thủ cạnh tranh.

Chọn lựa các đối tác kinh doanh tiềm năng, đáng tin cậy thông qua các kênh giới thiệu, tham gia các hội chợ triển lãm, tìm kiếm thông tin trên internet.

5.2. Thống nhất về giá cả và điều kiện thanh toán

Thảo luận và thống nhất về giá cả, phương thức thanh toán, điều kiện giao hàng, trách nhiệm bảo hành với đối tác.

Lập hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng xuất nhập khẩu, trong đó ghi rõ các điều kiện đã thống nhất.

5.3. Làm thủ tục xuất nhập khẩu

Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết cho thủ tục xuất nhập khẩu, bao gồm: khai báo hải quan, chứng nhận xuất xứ, chứng nhận chất lượng, hóa đơn thương mại...

Nộp hồ sơ hải quan và thanh toán các khoản thuế liên quan.

Làm thủ tục thông quan hàng hóa tại cơ quan hải quan.

5.4. Vận chuyển hàng hóa

Chọn lựa phương thức vận chuyển phù hợp, chẳng hạn như đường biển, đường hàng không, đường bộ hoặc đường sắt.

Đóng gói hàng hóa đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển.

Làm thủ tục hải quan xuất khẩu hoặc nhập khẩu hàng hóa.

Theo dõi lộ trình vận chuyển và thông báo kịp thời cho đối tác.

Có nhiều lựa chọn khi vận chuyển hàng hoá mậu dịch

5.5. Thanh toán và bảo hành

Thanh toán cho đối tác theo đúng các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng.

Giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến chất lượng hàng hóa, bảo hành, khiếu nại...

Trên đây là một số thông tin về hàng mậu dịch trong xuất nhập khẩu. Nếu cần hỗ trợ bất cứ vấn đề gì về khai báo hải quan, vận chuyển hàng hoá,... khi kinh doanh hàng mậu dịch, hãy liên hệ ngay với Bảo Tín Logistics để được hỗ trợ và tư vấn chuyên nghiệp, chi tiết nhất.

Xem thêm: Xuất khẩu chính ngạch là gì? Các hình thức vận chuyển chính ngạch tại Việt Nam

-------------------------------

BẢO TÍN LOGISTICS - Vận chuyển Trung Việt

- Address: Tòa nhà VNT Tower, số 19 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

- Hotline: 0931.486.111

- Website: baotinlogistics.com.vn